تفاوت ترکی استانبولی با ترکی آذری چیست؟

بیان و بررسی تفاوت ترکی استانبولی و آذری کار راحتی نیست و پیچیدگی های خاص خودش را دارد. اما اگر در فکر آموزش زبان ترکی استانبولی هستید، اطلاع از این موضوع کمک زیادی برای طی نمودن این راه به شما می کند. بهتر است بدانید که در گذشته در کشورهای ترکیه و جمهوری آذربایجان و استان آذربایجان با یک زبان ترکی یکسان صحبت می کرده‌ اند‌.

اما تغییراتی که امروزه در این زبان ها مشاهده می شود ریشه در گذشت زمان و جدا شدن این کشورها از هم دارد. اما باز هم نباید این نکته را فراموش کنیم که دو زبان ترکی استانبولی و آذری ریشه یکسان دارند. در آموزشگاه زبان ملل می توانید زیر نظر اساتید بسیار برجسته و متخصص به راحتی زبان ترکی را یاد گرفته و صحبت نمایید. 

تفاوت ترکی استانبولی با ترکی آذری چیست؟

اگر تمایل دارید که تفاوت ترکی استانبولی و آذری را متوجه شوید، پیشنهاد می کنیم که‌ این مقاله را تا انتها مطالعه بفرمایید. سعی ما بر این است که این موضوع را بسیار اصولی و از زوایای مختلف بررسی نماییم.

 نژادهای ترک های آذربایجان و آناتولی تفاوت های گوناگونی داشته اند ولی با این وجود ریشه اصلی نژادی آن ها قبیله اوغوز بوده است. برخی، تفاوت های مشاهده شده بین لهجه ترکی آذری و ترکی استانبولی را عناصر مغولی و نژادهای متفاوت ترکی در آذربایجان می دانند.

اما ناگفته نماند که تفاوت بین این دو زبان هیچ گاه راحت و روشن نبوده است و در واقع تفاوت ناچیزی بین این دو زبان وجود دارد. در واقع باید گفت که این دو زبان برای هر دو قوم بسیار قابل فهم بوده و هر دو قوم حتی میراث فرهنگی خود را مشترک می دانستند. به همین دلیل تلفیق بین این دو زبان باید توسط روشنفکران و ادیبان انجام شود.

دو زبان ترکی استانبولی و ترکی آذری توسعه ها و تغییرات متفاوتی داشته اند و در قرن بیستم این تفاوت ها بیشتر خود را نشان دادند و می توان گفت که تاثیرات خارجی نیز روی این دو زبان وجود داشته است. در ادامه بررسی دقیق تری در مورد تفاوت های این دو زبان انجام خواهیم داد. 

تفاوت در الفبای ترکی آذربایجانی و ترکی استانبولی

ابتدا باید تفاوت ترکی استانبولی و آذری را از جنبه الفبای هر دو زبان مورد بررسی قرار دهیم. قابل ذکر است که تا سال ۱۹۲۸ هر دو‌ زبان از الفبای عربی برای نگارش استفاده می کرده‌ اند. اما از آن سال زبان ترکی استانبولی خط خود را به لاتین تغییر داده است. بعد از آن در سال ۱۹۴۰ این خط نیز به خط کریل تغییر پیدا کرده است.

در کشور آذربایجان نیز باید گفت که پس از استقلال با توجه به خط مورد استفاده در کشور ترکیه، خط کریل جایگزین الفبای عربی شد. اما تفاوت در این است که در زبان ترکی استانبولی ۲۹ حرف الفبا وجود دارد اما در زبان ترکی آذربایجانی این تعداد تغییر کرده و این زبان سه حرف بیشتر دارد. 

تفاوت ترکی استانبولی و آذری از نظر حروف صدادار

از نظر حروف صدادار می توان تفاوت ترکی استانبولی و آذری را مشخص نمود. در برخی از کلمات این تغییرات به وضوح مشخص می شود که در ادامه همه را برای شما عزیزان عنوان می کنیم. 
در زبان ترکی استانبولی حرف "u" و در زبان آذری از حرف "o" استفاده می شود‌. 

تغییر حرف "ü" در ترکی استانبولی به حرف "ö" در ترکی آذری از دیگر تغییرات در حروف صدادار بین این دو زبان می باشد که با مثال بهتر متوجه خواهید شد: 

از تغییرات دیگر این است که قبل از "v" در برخی از کلمات حالت لبی شدگی به وجود می آید.

یک تغییر دیگر در صدای "ü" زبان ترکی استانبولی ایجاد شده و در زبان آذری به صورت "i" در آمده است و برخی از کلمه های عربی و فارسی در زبان ترکی استانبولی دارای واکه های عقبی هستند. اما همین کلمه ها در زبان آذری تغییر کرده‌ اند و واکه های جلویی دارند. به این مثال ها توجه فرمایید. 

نکته جالب دیگر این است که در زبان ترکی استانبولی در ابتدای برخی از کلمات صدای "ı" وجود دارد. این صدا را در ابتدای کلمات در زبان آذری نمی توانید ببینید و این صدا به صورت " i" تغییر کرده است. در این مثال ها می توانید به وضوح این تغییرات را مشاهده نمایید. 

تفاوت ترکی استانبولی و آذری از نظر حروف بی صدا

در زبان ترکی استانبولی حرف بی صدای "k" در برخی کلمات وجود دارد که همین صدا در زبان ترکی آذری به صدای "x" تغییر می یابد‌. 

یکی دیگر از موارد تفاوت ترکی استانبولی و آذری این است که در زبان ترکی استانبولی در پایان بسیاری از کلمات حروف بی صدا و بی واک "t" , "ç " , "p" و "k" وجود دارد.

اما همین کلمه ها در زبان آذری تغییر کرده اند و این حروف بی صدا به ترتیب به این حروف "d", "c" , "b" و "g" تبدیل شده اند. این مثال ها به وضوح این نکته را نشان می دهند. 

تفاوت ترکی استانبولی و آذری از جنبه واج شناسی

در این قسمت از مقاله تفاوت ترکی استانبولی و آذری را از جنبه واج شناسی مورد بررسی قرار می دهین. از نظر اسم، پسوند، ضمایر، صفات، اعداد، افعال و زمان ها می توان این دو زبان را مقایسه نمود. 

مقایسه دو زبان از نظر اسم

دو زبان از نظر پیوندهای جمع، پایانه های نحوی، حالات مفعولی و ملکی یکسان هستند. در زبان آذری برای حالت مکانی و صیغه آلت از حروف بی صدای واک دار مثل "də ", "da" و "dən", "dan" استفاده می شود. در زبان ترکی استانبولی از گونه های بی واک مثل "te", "ta" و "ten", "tan" استفاده خواهد شد. این مثال ها راهنمای خوبی هستند. 
در زبان آذری در حالت مفعولی، کلماتی که آخر آن ها حرف صدا دار باشد، به صورت  "ni", "nı" "nü", "nu" هستند. در زبان ترکی استانبولی این حالت به صورت "yü" , "yu" , "yi", "yı" می باشد. 
هر دو زبان از نظر پسوند های مشتق مثل هم هستند. اما تفاوت کوچکی نیز وجود دارد. در زبان ترکی استانبولی هر دو نوع واک دار و بی واک را با پسوند ها استفاده می کنند. در زبان آذری بیشتر از حروف بی صدای واک دار با برخی از پسوندها استفاده می شود. 

تفاوت در پسوند های شخصی با فعل «بودن» 

در این مورد، بین دو زبان تفاوت‌هایی در پسوندهای صرف فعل (شناسه‌ها) مشاهده می‌شود.

اول شخص مفرد

🟠 ترکی استانبولی: (y)ım, (y)im, (y)üm
🟠 ترکی آذری: (y)am, (y)əm

دوم شخص مفرد

🟠 ترکی استانبولی: sın, sin, sun, sün
🟠 ترکی آذری: san, sən

اول شخص جمع

🟠 ترکی استانبولی: (y)ız, (y)iz, (y)uz, (y)üz
🟠 ترکی آذری: (y)ıq, (y)ik, (y)uq, (y)ük

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که با وجود شباهت ساختاری بین دو زبان، در پسوندهای شخصی و صرف افعال تغییرات آوایی و دستوری قابل توجهی وجود دارد.

تفاوت در ضمایر شخصی

تفاوت ترکی استانبولی و آذری از نظر ضمایر شخصی در ضمیر « من» می باشد. در زبان ترکی استانبولی از " ben" و در زبان آذری از "mən" استفاده می شود. البته باید گفت که صرف این ضمایر در دو زبان متفاوت است. 

تفاوت در ضمایر استفهامی

در این دو زبان برخی از ضمایر استفهامی با هم تفاوت دارند. در ادامه برخی از این ضمایر را مشاهده خواهید کرد. 

تفاوت ترکی استانبولی و آذری از نظر صفت

این دو زبان اصولا از نظر صفت های تفضیلی و عالی و تشدید کننده ها مشابه هم هستند. 

تفاوت در اعداد 

در زبان ترکی استانبولی و آذری در اعداد تفاوت هایی وجود دارد که با هم مرور می کنیم. 

تفاوت ترکی استانبولی و آذری از نظر افعال 

تفاوت میان افعال در زبان ترکی استانبولی و آذری بسیار جزئی است و بیشتر در ساخت زمان‌های گذشته، حال و آینده دیده می‌شود.

این ساختارها نشان می‌دهند که افعال در هر دو زبان بسیار نزدیک هستند، اما در برخی صرف‌ها و به‌خصوص در حالت منفی تفاوت‌های جزئی وجود دارد.

تفاوت دو‌ زبان از نظر کلمات

در مورد کلمات و واژگان باید گفت که تشابه زیادی بین این دو زبان وجود دارد. باید گقت که بیشتر واژه هایی که در زبان آذری استفاده می شود ریشه در زبان ترکی دارد. تفاوت ترکی استانبولی و آذری از نقطه نظر کلمات در برخی از واژه ها است که در زبان آذری وجود دارد اما آن ها را در زبان ترکی استانبولی مشاهده نمی کنیم. در ادامه برخی از این واژه ها را همراه‌ با معنی می آوریم. 

در هر دو زبان، کلماتی را از زبان های دیگر وام گرفته اند. از زبان‌ های عربی و فارسی می توان کلمات زیادی را مشاهده نمود. در زبان آذربایجانی کلمات زیادی را از زبان روسی مشاهده می کنیم.

حتی از زبان های اروپایی دیگر نیز کلماتی گرفته شده است. البته باید گفت که این کلمات بیشتر به دلیل پیشرفت در تکنولوژی و فنون مختلف وارد زبان ها شده اند. اما در زبان ترکی استانبولی بیشتر کلمات وام گرفته‌ شده را می توان از زبان های فرانسه، انگلیسی، ایتالیایی و یونانی مشاهده نمود. 

ساختار جمله سازی در دو زبان ترکی استانبولی و آذری

تفاوت ترکی استانبولی و آذری از نقطه نظر ساختار جمله ها اصلا قابل توصیح نیست چون ترتیب ساختار جمله در هر دو زبان یکسان است. گفتنی است که هر دو زبان از زبان فارسی ساختارهای زیادی را گرفته اند و اکنون از این ساختارها استفاده می کنند. اما باید گفت که این تشابه را بیشتر در زبان آذری می توان مشاهده نمود. 

مقایسه زبان آذری مدرن با ترکی استانبولی مدرن 

این قسمت از مقاله را به تفاوت ترکی استانبولی و آذری از جنبه مدرن اختصاص می دهیم. باید زبان ترکی استانبولی مدرن را نیز با زبان آذری مدرن مقایسه کنیم. از نظر جغرافیایی باید گفت که زبان ترکی استانبولی مدرن زبان رسمی جمهوری ترکیه است و در واقع یک لهجه ادلی از ترک های آناتولی می باشد.

اما در مورد زبان ترکی آذربایجانی مدرن باید گفت که آذری های آذربایجان و همچنین در شهر های شمال غربی ایران به این زبان صحبت می کنند. این زبان در واقع زبان رسمی جمهوری آذربایجان می باشد.

در مناطق مختلف آناتولی لهجه های گوناگونی وجود دارد و همچنین در آذربایجان نیز به همین گونه می توان لهجه های مختلفی را مشاهده نمود. همین تفاوت در لهجه ها می تواند تفاوت های آوایی، ریخت شناسی و واژگانی متعددی به وجود بیاورد.

البته باید گفت که با وجود تفاوت های متعدد نژادی در ترکی استانبولی و آذری، ربشه هر دو زبان یکسان و از قبیله اوغوز است. مطمئنا باید تاثیرات زبان های خارجی بر این دو‌ زبان را عاملی برای تغییرات متعدد دانست‌. برخی از برجسته ترین و مهم ترین ویژگی ها بین دو زبان ترکی استانبولی و آذری از نظر زبان عمومی شامل موارد زیر می باشد.

صرف نام ها، ساختارهای افعال مجهول، پسوندها، ترتیب فاعل و مفعول، صامت ها و مصوت ها را می توان از این ویژگی ها به حساب آورد. در قسمت قبل این مقاله، مقایسه جامع و کاملی از تفاوت ترکی استانبولی و آذری را بیان نموده ایم. 

تفاوت ها و شباهت ها در زبان ترکی استانبولی و آذری

اولین تفاوت ترکی استانبولی و آذری در موقعیت جغرافیایی آن ها می باشد. زبان ترکی استانبولی زبان رسمی کشور ترکیه است اما زبان آذری زبان رسمی جمهوری آذربایجان است و البته در شمال غربی ایران نیز این زبان را مورد استفاده قرار می دهند. در هر دو زبان لهجه های متفاوتی وجود دارد.

ریشه هر دو زبان همان گونه که قبلا هم گفته‌ شد، قبیله اوغوز است. اما نژادهای گوناگون ترکی، باعث تفاوت هایی بین این دو زبان شده است. تفاوت ها بسیار اندک‌ هستند و به همین دلیل هر دو‌ زبان برای هر دو قوم قابل فهم است. برخی از روشنفکران این عقیده را داشتند که‌ باید این دو زبان با هم تلفیق شوند.

تفاوت در الفبا را به صورت کامل توضیح داده ایم و گفته شد که زبان آذری سه حرف بیشتر از زبان ترکی استانبولی دارد. این دو زبان از نظر گرامری تفاوت چندانی با هم ندارند‌‌. اما از نظر خط باید گفت که این دو‌ زبان با هم متفاوت هستند‌. زبان ترکی استانبولی با خط لاتین و زبان آذری با خط عربی نوشته می شوند.

سخن پایانی

برای افرادی که قصد دارند در کشور ترکیه یا آذربایجان زندگی کنند و باید زبان‌ ترکی را یاد بگیرند، لازم است که تفاوت ترکی استانبولی و آذری را بدانند. این تفاوت ها برای یادگیری زبان ترکی کمک زیادی به این افراد خواهد کرد.

البته این دو زبان تفاوت های زیادی با هم ندارند و یادگیری هر کدام از این دو زبان می تواند راه را برای استفاده از زبان دوم باز می کند. آموزشگاه زبان ملل برای درک بیشتر شما عزیزان، در این مقاله تفاوت ها و شباهت های موجود بین این دو‌ زبان را مورد بررسی قرار داده است.

سوالات متداول